Du học bao lâu thì hoàn vốn?

"Bỏ ra vài tỷ đồng để đi du học, bao giờ mới lấy lại được?"

Đây là một trong những câu hỏi mà Du học Nam Phong nhận được trong suốt 10 năm tư vấn, không chỉ từ các bậc phụ huynh mà còn từ những bạn đã đi làm, có khoản tích lũy riêng và đang cân nhắc học tiếp chương trình Thạc sĩ/ Tiến sĩ ở nước ngoài.

Với một gia đình Việt Nam, chi phí du học không phải là khoản đầu tư nhỏ. Chỉ tính riêng học phí và sinh hoạt, tổng chi phí có thể dao động khoảng 1-1,5 tỷ đồng mỗi năm, tùy quốc gia, trường học và ngành học. Vì vậy, việc đặt bài toán "bao lâu thì hoàn vốn" từ xưa đến nay vẫn là mối bận tâm của rất nhiều bậc phụ huynh, gia đình của các học sinh.

Tuy nhiên, sau nhiều năm tư vấn du học, Du học Nam Phong nhận ra rằng câu hỏi này không có một đáp án chung. Bởi "hoàn vốn" không chỉ được tính bằng tiền lương sau khi tốt nghiệp, mà còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác như ngành học, quốc gia, mục tiêu cá nhân và cách mỗi người tận dụng giá trị của tấm bằng đó.

1. Đừng chỉ tính bằng mức lương, hãy nhìn vào ngành học mà con lựa chọn

Có một điều tôi thường trao đổi rất kỹ với phụ huynh trước khi quyết định đầu tư cho con đi du học, cùng bỏ ra một khoản tiền như nhau, nhưng thời gian "hoàn vốn" của mỗi bạn sẽ rất khác nhau. 

Sự khác biệt đó nhiều khi không nằm ở quốc gia hay trường học, mà bắt đầu từ chính ngành học.

Để dễ hiểu hơn, nếu một học sinh theo học Công nghệ Thông tin, AI hay Kỹ thuật, khả năng tìm được công việc với mức thu nhập tốt ngay sau khi tốt nghiệp thường cao hơn so với nhiều ngành khác. Ngược lại, với những ngành như Business hay Marketing, cơ hội vẫn rất rộng mở nhưng mức lương khởi điểm thường khiêm tốn hơn và tính cạnh tranh cũng cao hơn.

Điều này không có nghĩa Business là lựa chọn không tốt. Du học Nam Phong vẫn có rất nhiều học sinh học Business và phát triển rất thành công. Nhưng nếu chỉ nhìn dưới góc độ tài chính, rõ ràng mỗi ngành sẽ có một "tốc độ hoàn vốn" khác nhau. Vì vậy, trước khi quyết định đầu tư vài tỷ đồng cho việc du học, phụ huynh cũng nên dành thời gian tìm hiểu thị trường lao động của ngành mà con dự định theo học, thay vì chỉ quan tâm đến danh tiếng của trường.

Ví dụ, nếu một gia đình đầu tư khoảng 4 tỷ đồng cho 4 năm đại học tại Canada hoặc Úc, nhiều người sẽ tìm hiểu và thấy rằng sinh viên mới tốt nghiệp ngành Công nghệ Thông tin, Kỹ thuật hay AI có thể nhận mức lương khởi điểm khoảng 65.000–80.000 CAD/năm tại Canada hoặc 70.000–90.000 AUD/năm tại Úc. Với những con số này, không ít phụ huynh sẽ nghĩ rằng chỉ cần làm việc khoảng 4–5 năm là có thể "lấy lại vốn".

Tuy nhiên, mức lương đó không phải số tiền thực nhận. Thực tế, tại Canada, với mức lương khoảng 70,000 CAD/năm, sau khi trừ thuế thu nhập, bảo hiểm và các khoản khấu trừ bắt buộc, thu nhập thực nhận sẽ ít hơn, có thể chỉ còn khoảng 52,000 - 58,000 CAD/năm, tùy từng tỉnh bang. Tại Úc cũng tương tự, một kỹ sư hoặc lập trình viên mới tốt nghiệp nhận mức lương 80,000 AUD/năm sẽ phải đóng thuế thu nhập theo biểu thuế lũy tiến, chưa kể các khoản bảo hiểm và chi phí sinh hoạt.

Quan trọng hơn, sau khi đi làm, không ai dành toàn bộ số tiền kiếm được để "hoàn vốn" cho khoản đầu tư du học. Người trẻ vẫn phải thuê nhà, chi trả tiền điện nước, đi lại, ăn uống, bảo hiểm, tích lũy cho tương lai và nhiều khoản chi phí cá nhân khác.

Chính vì vậy, nếu chỉ lấy tổng chi phí du học chia cho mức lương hàng năm để kết luận "4 năm sẽ hoàn vốn" thì sẽ khá phiến diện. Trên thực tế, với phần lớn sinh viên quốc tế, thời gian để lấy lại được khoản đầu tư sẽ kéo dài hơn, tùy thuộc vào ngành học, mức học bổng ban đầu, khả năng phát triển nghề nghiệp và cách quản lý tài chính của mỗi người.

Đó cũng là lý do Du học Nam Phong thường nói với phụ huynh rằng, đừng chỉ nhìn vào con số lương của ngành học đầu tiên sau khi tốt nghiệp. Điều đáng quan tâm hơn là sau 5 năm hay 10 năm, con sẽ đứng ở vị trí nào trong sự nghiệp. Có những ngành khởi điểm không quá cao nhưng tốc độ tăng lương rất nhanh, trong khi cũng có những ngành thu nhập ban đầu tốt nhưng cơ hội phát triển về lâu dài lại không nhiều. Khi nhìn ở góc độ đó, bài toán "hoàn vốn" sẽ đầy đủ và thực tế hơn rất nhiều.

2. Quốc gia bạn lựa chọn cũng ảnh hưởng rất lớn đến bài toán hoàn vốn

Sau khi xác định được ngành học, yếu tố tiếp theo mà gia đình cần cân nhắc chính là quốc gia du học. Nhiều phụ huynh chỉ so sánh học phí giữa các nước, thời gian được ở lại sau khi tốt nghiệp để tính toán về tỷ lệ "hoàn vốn" nhanh hơn.

Thực tế, mỗi quốc gia sẽ có một bức tranh hoàn toàn khác nhau về chi phí học tập, thời gian đào tạo, cơ hội việc làm và mức thu nhập sau tốt nghiệp.

• Mỹ thường có học phí thuộc nhóm cao nhất, với học phí quốc tế dao động trung bình khoảng 25.000–60.000 USD/năm, tùy trường công hay tư. Đổi lại, đây cũng là thị trường có rất nhiều doanh nghiệp công nghệ, tài chính và nghiên cứu hàng đầu thế giới, mở ra cơ hội nghề nghiệp với mức thu nhập hấp dẫn cho những ngành đang thiếu nhân lực.
• Canada có mức học phí trung bình cho sinh viên quốc tế khoảng 40.000 CAD/năm ở bậc đại học và khoảng 24.000 CAD/năm ở bậc sau đại học. Tuy nhiên, đây là một trong những điểm đến được nhiều du học sinh lựa chọn nhờ chính sách việc làm sau tốt nghiệp khá ổn định và nhu cầu tuyển dụng ở nhiều lĩnh vực như công nghệ, kỹ thuật, chăm sóc sức khỏe.
• Anh học phí thường dao động khoảng 15.000–38.000 GBP mỗi năm. Điểm khác biệt lớn nhất là phần lớn chương trình Thạc sĩ chỉ kéo dài một năm, giúp người học tiết kiệm đáng kể chi phí sinh hoạt cũng như rút ngắn thời gian quay trở lại thị trường lao động. Với nhiều người đã đi làm, đây là một lợi thế rất đáng cân nhắc khi tính toán hiệu quả đầu tư.
• Úc có học phí phổ biến khoảng 28.000–55.000 AUD/năm, tùy ngành học và trường đại học. Bên cạnh chất lượng đào tạo, Úc cũng là quốc gia có nhu cầu tuyển dụng khá lớn ở các nhóm ngành như Kỹ thuật, Điều dưỡng, Công nghệ thông tin và Giáo dục, tạo điều kiện để sinh viên tích lũy kinh nghiệm và phát triển sự nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Quốc gia có học phí thấp nhất chưa chắc là nơi giúp bạn hoàn vốn nhanh nhất. Ngược lại, một quốc gia có chi phí ban đầu cao hơn nhưng mang lại cơ hội việc làm tốt, mức thu nhập cạnh tranh và lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng thì đôi khi lại là khoản đầu tư hiệu quả hơn về dài hạn.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi nước nào học rẻ hơn, phụ huynh nên tính toán. Câu hỏi nước nào phù hợp với ngành học của con và mang lại cơ hội phát triển tốt nhất sau khi tốt nghiệp mới là câu hỏi thông minh.

Với nhiều gia đình Việt Nam, du học không phải là một khoản chi tiêu, mà là một khoản đầu tư cho tương lai của con. Và giống như bất kỳ khoản đầu tư nào khác, ai cũng muốn biết mình sẽ nhận lại được điều gì.

Nhưng điều thú vị là, sau rất nhiều năm làm nghề, Du học Nam Phong nhận ra những gia đình hài lòng nhất lại không phải là những gia đình có con kiếm được mức lương cao nhất. Họ hài lòng vì con trưởng thành hơn, độc lập hơn, có một môi trường nghề nghiệp tốt hơn và có nhiều lựa chọn hơn trong tương lai.

Đó là những giá trị rất khó quy đổi thành tiền, nhưng lại là điều khiến nhiều người quyết định cho con đi du học.

3. Với người đi học Thạc sĩ, "hoàn vốn" không chỉ là tiền lương

Có một nhóm khách hàng rất khác với phụ huynh, đó là những bạn đã đi làm 5–10 năm, có công việc ổn định và tự bỏ tiền để đi học Thạc sĩ.

Điều thú vị là khi ngồi tư vấn, rất ít người trong số họ hỏi Du học Nam Phong: "Sau khi học xong em sẽ được tăng lương bao nhiêu?"

Điều mà các bạn quan tâm hơn là:

"Liệu tấm bằng này có giúp mình chuyển sang vị trí quản lý không?"

"Có giúp mình bước vào những tập đoàn đa quốc gia mà trước đây rất khó ứng tuyển không?"

"Có mở rộng được network để sau này phát triển sự nghiệp không?"

Thực ra, đó mới là giá trị lớn nhất của một chương trình Thạc sĩ.

Có bạn sinh viên đi học trong lúc công việc ở Việt Nam cũng đã có thành tựu, vị trí. Sau khi học xong, bạn đó chia sẻ rằng không có được công việc tuyệt vời hay cơ hội tăng lương ngay lập tức. Nhưng chỉ sau hai hoặc ba năm, họ chuyển sang một công ty khác, đảm nhận vị trí cao hơn với mức thu nhập gần như gấp đôi trước đây. Có thể thấy, nếu chỉ nhìn vào mức lương của năm đầu tiên sau tốt nghiệp, sẽ rất khó thấy được "lợi nhuận" của khoản đầu tư đó.

Lời kết 

Du học là một khoản đầu tư lớn, vì vậy việc tính toán hiệu quả tài chính là điều hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, đừng chỉ hỏi "bao lâu thì hoàn vốn?", mà hãy hỏi thêm "mình sẽ nhận lại được điều gì sau khoản đầu tư đó?"

Một quyết định đúng không chỉ là chọn quốc gia có chi phí thấp hay mức lương cao, mà là chọn chương trình học phù hợp với năng lực, mục tiêu nghề nghiệp và khả năng tài chính của gia đình. Khi ba yếu tố đó gặp nhau, khoản đầu tư cho du học sẽ không chỉ được "hoàn vốn", mà còn tạo ra giá trị lâu dài cho sự nghiệp và tương lai của mỗi học sinh.

Nếu bạn đang cân nhắc giữa nhiều lựa chọn về quốc gia, ngành học hay học bổng và muốn biết phương án nào mang lại hiệu quả đầu tư tốt nhất, Nam Phong có thể cùng bạn xây dựng lộ trình cụ thể. Bởi một kế hoạch được tính toán kỹ ngay từ đầu luôn giúp gia đình yên tâm hơn trên hành trình đầu tư cho tương lai của con mình.

Amy N